Wątroba to narząd, w którym przebiega cały szereg procesów związanych z przemianą składników w organizmie. Do najczęstszych chorób wątroby zaliczamy: ostre i przewlekłe zapalenie wątroby, marskość wątroby, stłuszczenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby. W każdej z tych chorób dieta odgrywa bardzo duże znaczenie.
W zależności od tego stopnia wydolności wątroby i od rodzaju występujących zaburzeń metabolicznych zalecenia odnośnie diety mogą się różnić.
W chorobach zapalnych wątroby stosuje się dietę łatwostrawną z ograniczeniem tłuszczu.
Zalecenia w chorobach zapalnych jelit:
▪ Regularne posiłki o mniejszej objętości- 5-6 małych posiłków,
▪ Unikanie produktów ciężkostrawnych, wzdymających, ostrych, tłustych, z dużą zawartością błonnika pokarmowego,
▪ Wykluczenie posiłków smażonych, spożywanie posiłków gotowanych, gotowanych na parze, pieczonych, duszonych bez obsmażania,
▪ Wykluczenie spożycia alkoholu,
▪ Unikanie stresu i pośpiechu podczas jedzenia,
▪ Ograniczenie spożycia tłuszczu do 45–50 g/d (tłuszcze zalecane: olej rzepakowy, oliwa z oliwek, masło, awokado).
W przypadku występowania stłuszczenia wątroby najważniejsze jest zmniejszenie masy ciała i zwiększenie aktywności fizycznej. W tym przypadku stosuje się dietę ubogoenergetyczną oraz zasady zdrowego żywienia.
Zalecenia w stłuszczeniu wątroby:
▪ 4-5 posiłków dziennie co 3-4 godziny,
▪ Spożywanie warzyw i/lub owoców do każdego posiłku. Warzywa powinny być spożywane częściej niż owoce,
▪ Wykluczenie spożycia słodyczy, kolorowych napojów, żywności typu fast food i alkoholu,
▪ Spożywanie produktów zbożowych pełnoziarnistych,
▪ Wprowadzenie zdrowych tłuszczów pochodzących z oleju rzepakowego, lnianego, oliwy z oliwek, awokado, orzechów, tłustych ryb,
▪ Spożywanie posiłków gotowanych, gotowanych na parze, pieczonych, duszonych bez obsmażania, grillowanych.
W przypadku występowania niewydolności wątroby żywienie jest dostosowane do indywidualnego stopnia tolerancji pacjenta na poszczególne składniki odżywcze.
Zalecenia w przypadku wystąpienia niewydolności wątroby:
▪ Posiłki małe objętościowe, 5-6 razy dziennie,
▪ Dieta łatwostrawna, przyrządzana metodą gotowania, konsystencja papkowata,
▪ Podaż tłuszczu uwarunkowana jest indywidualną tolerancją pacjenta,
▪ W przypadku nasilenia objawów encefalopatii należy ograniczyć spożycie białka,
▪ W niektórych przypadkach wprowadzane jest żywienie dojelitowe lub pozajelitowe.
Podsumowując, w przypadku chorób wątroby najczęściej występującą jednostką jest stłuszczenie wątroby, w przypadku kiedy zalecana jest redukcja masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej i dieta opierająca się na zasadach zdrowego żywienia. W niektórych przypadkach, kiedy dolegliwości dotyczą chorób zapalnych jelit wymagana jest dodatkowa modyfikacja diety, która obejmuje produkty łatwostrawne i z niską zawartością tłuszczu.
Autor tekstu: mgr Natalia Solecka
dietetyk kliniczny Gabinet Dietetyczny Vital Rzeszów