Dobry dietetyk, odchudzanie – Rzeszów – Poradnia dietetyczna – Vital

Zalecenia żywieniowe w chorobach nerek

Racjonalna, dobrze zbilansowana dieta powinna być komponowana z dobrej jakości produktów, które dostarczą składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Prostym modelem żywienia, pokazującym z czego i w jakich ilościach powinna składać się dieta osób zdrowych jest piramida żywienia i aktywności fizycznej. Możemy z niej odczytać co powinno stanowić podstawę naszego żywienia oraz jakie produkty należy zjadać w mniejszych ilościach. Inaczej jest w przypadku osób chorych, kiedy cały narząd lub układ narządów nie spełniają w prawidłowy sposób swojej funkcji. Wówczas dieta powinna ulec modyfikacji, po to aby oszczędzić chory narząd i usprawnić funkcjonowanie organizmu.

.

Jednym z narządów, coraz częściej narażonym na uszkodzenia w wyniku stresu i „szybkiego życia” są nerki. Przyjrzymy się bliżej jaką rolę spełnia ten narząd w naszym organizmie.

Nerki to organ położony w tylnej ścianie jamy brzusznej na wysokości talii, składa się z wielu drobnych  kłębuszków, które pełnią funkcję filtrującą. Nerki odpowiadają również za:

• regulacje cienienia krwi
• regulacje ilości płynów w organizmie
• wydalanie toksycznych produktów przemiany białek – mocznika, kreatyniny i innych związków azotowych
• regulacje gospodarki wodno-elektrolitowej (skład płynów ustrojowych i ich objętość)
• syntezę aktywnej formy witaminy D
• wytwarzanie hormonów – erytropoetyny, odgrywającej ważną rolę w syntezie krwinek czerwonych.

Zaburzenie czynności nerek w istotny sposób wpływa na sprawność całego organizmu. Szybkie tempo życia, stres, nieprawidłowa dieta, skutkująca nadmierną masą ciała, predysponuje do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze z kolei jest najczęstszą przyczyną chorób nerek, gdyż to właśnie w nerkach są wydzielane substancje, które regulują ciśnienie krwi. Kolejnym czynnikiem, predysponującym do nieprawidłowej pracy nerek jest cukrzyca – niewyrównana może prowadzić do nefropatii cukrzycowej, a gromadzenie się złogów czy kamieni nerkowych upośledza pracę tego narządu.

W celu określenia sprawności nerek, wykonuje się badanie moczu i krwi. Istotnymi parametrami, które określą czy narząd ten pracuje prawidłowo jest:

• kreatynina (badanie z krwi) – służy do określania przesączania kłębuszkowego
• eGFR – współczynnik filtracji kłębuszkowej – pozwala na ocenę stopnia wydolności nerek
• analiza składu chemicznego złogu – wykonywana przy podejrzeniu kamicy nerkowej w celu określenia rodzaju złogu

Żywienie osób, u których nerki wykazują cechy patologiczne powinno być ustalone indywidualnie.
O tym w jaki sposób bilansować dietę, będzie decydował stan odżywienia, choroba podstawowa (nerek) lub współistniejąca (dodatkowe schorzenia) oraz stan nerek.

Podstawową modyfikacją żywienia u osób z przewlekłą niewydolnością nerek jest ograniczenie ilości białka w diecie.

• BIAŁKO

Ograniczenie białka w zależności od stopnia wydolności nerek powinny wynosić od 0,6 do 0,8 g/kg n.mc. W przypadku osób dializowanych z uwagi na utratę białka wraz z płynem dializacyjnym ilość białka powinna zostać zwiększona do 1-1,2 g/kg n.mc. Istotna jest też jakość spożywanego białka, minimum 50% powinno stanowić białko pełnowartościowe – pochodzenia zwierzęcego. Dieta niskobiałkowa pozwala na poprawę pracy nerek, poprzez mniejsze obciążenie tego narządu związkami azotowymi, tworzącymi się w wyniku rozkładu białek. Zmiana żywienia polegająca na zmniejszeniu podaży białka w diecie powinna odbywać się po konsultacji i pod nadzorem lekarza i dietetyka.

• WARTOŚĆ ENERGETYCZNA DIETY

Bardzo ważna jest kontrola stanu odżywienia. Osoby z niewydolnością nerek częściej narażone są na niedożywienie białkowo-kaloryczne. Zapotrzebowanie energetyczne osób z przewlekłą chorobą nerek należy zwiększyć do 30-35g/kg n.mc. 

• WĘGLOWODANY

W diecie istotna jest również odpowiednia podaż węglowodanów. Węglowodany powinny stanowić 50-60% zapotrzebowania energetycznego. Ich głównym źródłem powinny być pieczywo razowe, kasze, ryże i makarony pełnoziarniste oraz warzywa. Niektóre z warzyw są źródłem potasu, który należy kontrolować, gdyż nadmierna jego ilość może skutkować zaburzeniem rytmu serca. Przykładem warzyw bogatych w potas są m.in.: ziemniaki, pomidory, brokuły, dynia, marchew, warzywa liściaste.

Aby zmniejszyć ilość potasu w warzywach, można stosować, tzw. podwójne gotowanie, tj. moczenie warzyw w dużej ilości wody, kilkukrotne płukanie i gotowanie do miękkości.

• TŁUSZCZE

Tłuszcze powinny uzupełniać dietę i dostarczać 25-30% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Wskazane jest ograniczenie tłuszczów zwierzęcych nasyconych, na korzyść tłuszczów jedno- i wielonienasyconych pochodzenia roślinnego. Szczególnie polecane są te, zawarte w tłuszczu rybim, olejach: rzepakowym, lnianym, oliwie z oliwek. Ten rodzaj tłuszczów wpływa na poprawę profilu lipidowego, obniżając poziom cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL oraz wykazują właściwości przeciwzapalne.

• SÓD I FOSFOR

W diecie osób z chorobami nerek istotna jest kontrola sodu i fosforu. Ilość wydalanego sodu w przypadku przewlekłej niewydolności nerek ulega zmniejszeniu. Nadmiar sodu zgromadzony w organizmie prowadzi do zwiększonego pragnienia, zatrzymania wody, obrzęków i nadciśnienia tętniczego. Aby uniknąć nadmiaru sodu, z diety należy wyeliminować wszystkie produkty przetworzone z dodatkiem soli jak: konserwy, marynaty, produkty wędzone, koncentraty spożywcze z dodatkiem glutaminianu sodu czy słone przekąski.
Fosfor przez chore nerki, nie jest wydalany w prawidłowy sposób, a jego nadmiar w organizmie może prowadzić do odwapnienia i osteoporozy. Wiele artykułów spożywczych jest źródłem fosforu, dlatego komponując codzienną dietę należy wykorzystywać produkty jak najmniej przetworzone.

• ŻELAZO

Choroby nerek mogą prowadzić do niedoborów żelaza, w wyniku jego niedostatecznego wchłaniania z przewodu pokarmowego. Z powodu braku erytropoetyny (hormonu, odgrywającego rolę w syntezie krwinek czerwonych), przyjmowane z posiłkami żelazo nie jest wykorzystywane do budowy hemoglobiny. Aby uzupełniać niedobory tego pierwiastka,

warto rozważyć suplementację, gdyż uzupełnianie tego pierwiastka z żywności będzie się wiązało ze wzrostem ilości białka lub potasu – jeśli wzbogacimy dietę o roślinne źródła żelaza.

• PŁYNY

Ilość płynów, jaka powinna być przyjmowana przez osoby z chorobami nerek należy ustalić indywidualnie, gdyż zależeć będzie od obrzęków, nadciśnienia tętniczego i  ilości moczu wydalanego w ciągu doby.

Dieta osób z chorobami nerek ulega pewnym modyfikacjom i restrykcjom, jednak odpowiednie żywienie jest niezbędne w celu zachowania zdrowia, odpowiedniego odżywienia, dobrego samopoczucia oraz sprawności tego narządu.